Phng s - Khm ph Phng s

n ni cng tri cui t, xa nht a cu

Th Sau, 31/01/2020 09:07:01 +07:00

Bit ti tr li i tm Machu Picchu nc Cng ha Peru, anh bn ngi Nam M ch cn bit th di cnh bo: nu i t Vit Nam, ch y gn nh l cng tri cui t, xa nht a cu, khng c ch no xa hn u nh.

V sao nh? V nu bay xuyn Thi Bnh Dng, i na vng tri t sang nc M, l bay theo ng mt cnh ca tam gic (hi) vung Vit Nam - Bc M - Nam M; cn bay i Peru l bay ng ci cnh huyn ca n. th xa, v xa nn cng quyt phi i trc khi khng cn chu ni gnh nng thi gian na.

Bay t H Ni sang Doha ca Quatar (Trung ng) l khong 8 ting, thm 15,5 ting ng h ng gii na mi ti Sao Paulo ca Brazil. Thm 6 ting bay xuyn ngang lc a Nam M t Brazil sang Peru. Tu trung l 4 ln i my bay qua cc thnh ph ln ca 4 quc gia: H Ni - Doha - Sao Paulo - Lima - Cusco.

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 1

Nhng cng trnh cht ngt xy dng trn ni cao gn 3.000m so vi mc nc bin, t khong 500 nm trc.

Chm vo thnh ph mt

Ch tnh ring thi gian trn my bay cao hu nh u 10km so vi mc nc bin th ti phi bay ngt 30 ting lin tc, cha k i t, tu ha, xut nhp cnh, nm rc ri ch tu bay x ngi.

Tuy nhin, phi n Cusco, th ph ca ch Inca, quc gia hng mnh nht vng Nam M trong my th k - lnh th ca h tri rng khp nhiu quc gia t Peru, Ecuado n Argentina ri Chile ngy nay - th ci cht kh i ca hnh trnh mi tht s bt u.

Bn ti phi th bnh xy, au u, chng mt, bun nn trong gi lnh cm cm. Vm vp th, m gi y ch c mi vic ng thng bng hai chn ngm tri t vi cc v p xa x, cng tr nn rt kh khn.

Ch 2 ting sau k t khi bc ra khi my bay trong hnh trnh Lima - Cusco (hai thnh ph ln ca Cng ha Peru), chng ti u nm rn h h. Ln mng c, thy bo ch Vit Nam vit r cnh nhiu du khch Vit th xy khi thm Machu Picchua, chng trch. Li nghe, i bng ngh s sn c cung nhit Brazil sang Peru thi u cn phi th bnh xy na l.

Vi cao trung bnh hn 3.300 mt so vi mc nc bin, li lnh cm cm, t trn cc pho i , cc cng trnh cht ngt nguy nga trn nh ni nc nh kinh Cusco nhn xung, cnh sc tht trng l.

Nhng m hi chng cao cng tht ng s. Tr nhng ngi da ngm en, con chu ca quc Inca nghn i gn b ni ny, tr nhng con na lc na nga - gi l lc khng bu - i thung thng nh mt c sn cnh sc (v c sn m thc, v h nui git tht) th tt c u t hay nhiu t ra v hi chng cao.

Chng ti c trao tn tay, tn u ging cc l l coca. L ny ta coi nh mt loi ma ty t nhin. Nu cy trng, tng tr, mua bn s dng th b nghim tr nh vi cy anh tc/thuc phin nhng Peru th lut php khng cm g c.

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 2

T nh Machu Picchu nhn xung.

Cusco l kinh c v tuyt p trong kin trc cng nh cc cu chuyn lch s vn ha huyn hoc ca Peru. Chuyn ny di, chc l phi c thi gian mi k ht c. Ch bit l, ngoi v p c xa, h gi gn, qun l xy dng trng tu cc tt. n i cung in, c cc nh th mang phong cch thuc a B o Nha hay cng trnh sm cht Inca huyn thoi u c bo tn tr danh.

m, i b, ng ph sng bng nc thi gian, v p ngt ln t min man c. ng ph mt trm phn trm lt tng xa c, bng nhy, hun ht t mt ng, trn ln cc b tng dinh th, nh th, nh hng hay cng vin. Mi vm thuc a, cc khu dn c lp ngi au, vin kn cc rng ni cong vt, m v in sng nh sao sa.

Ni ny c knh v p mt cch hon m, gc no cng l di sn, ng u chp nh cng n lun ci hn ca c ch trm ph c vng Nam M Inca, ch khng cn phi loay hoay tm gc, la cnh, trnh ci tn k kch cm nh cc th khc.

T Cusco, cn vi trm cy s na n Olantaytambo, thnh ph gn st nht vi mt trong 7 k quan th gii mi - Machu Picchu. y l di sn tiu biu, c xem nh linh hn ca ch Inca. Machu Picchu, theo ting Quechoa (li t Quechua - ting c ca ngi Inca) c ngha l mt thnh ph mt. Khng hiu sao Nam M c mt ci ngn ng gi l ting Quechoa, lc u nhn thy pano v ngn ng Quechoa Cusco, ti c ng ai ni a.

V ngi Thanh Ha vn dn gian quen c gi l Quechoa. Bn ti l ngi gc x Thanh ang sng B, i u cng nghe nhc ngn ng v vn ha Quechoa, anh tu to: hay l c mt s lin i quan trng v dng ging, v xut pht ngn ng phong tc gia Thanh Ha v cc ch bn kia bn cu Peru?

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 3

K thut xy dng cng trnh khng l bng vi cc g t, gc, rp ni cc k tinh vi. Khng c bt c cht kt dnh no.

Th gii c mt khi nim y nhn vn v mi mi thch thc s hiu bit ca nhn loi tin b: tn hiu t cc nn vn minh mt. t trm ngi , rung trm ngi cy. T ngy qu t ra i vi t nm trc, bao nhiu triu nm gn y th mi c con ngi sinh sng?

V ni ti sinh ra, ni ti ang khm ph y, c bao nhiu nn vn minh t hi ri tan bin? C bao nhiu phn ngi vui ri au kh, n ri i? C ai l ngi ngoi hnh tinh vi hnh hi khng 2 mt 1 mi 1 ming (hoc khng c hnh tng!) nh chng ta? Mi mi, cu hi cn phi b ng.

Ngay c khi bit r v nn vn minh Inca vi nhng thnh ph mt nh Machu Picchu, chng ta cng khng d g ct ngha c hng trm cu hi ni ui nhau v n. Song, ni trong vic bit rng, trn trng rng, c mt nn vn minh tng rc r, mt quc tng hng mnh, khin nhn loi phi nghing mnh; cng nh vic tn vinh mt Thnh ph mt l di sn lng danh ca th gii, l mt trong 7 k quan th gii mi - l m lng v m cht nhn vn lm ri.

ch hng mnh nht Nam M thua trn trc 170 qun vin chinh?

Cc ng mn Inca di vi chc, vi trm cy s, lin tip cc di tch Inca b n v quyn r khp dc con ng thin l t Lima, Cusco, Olantaytambo, sang mi Puno, gip bin vi nh nc a dn tc Bolivia m chng ti i qua. Chng lun cht ngt trong tm mt, kch thch tr t m v s ngng m trong bt c ai tng tri nghim.

Nhng, au nht l cu chuyn v s v ca vng quc hng mnh Inca, rng: c chng nm 1532, khong 170 g thc dn xm lc t tt tt bn B o Nha sang chim xong ch Inca, sau 3 th k vng quc ny bt kh chin bi trong tt c cc cuc m mang b ci, vi c mt nn vn minh rc sng.

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 4

C v nh nhng con alpaca vn , canh gi min cng th cho cc v vua Inca t hi xy xong Machu Picchu.

Ti cha c thi gian g Google xem nhm lnh v s quan vin chinh B o Nha y thin chin n mc no, song d h l siu nhn mang tinh thn mu quc i khai ha vn minh i na th cng tht kh tin Inca ch c th sp trc nhm ngi i va trn hai ci t ti...

Vua Inca chy lnh nn trn mt hnh trnh di, trong nhiu nm, i u cng xy n bt, hun luyn binh s v tch tr lng tho kh gii tnh k chin u lu di. By gi c c tour du lch theo bc chn ca cc lnh t Inca. n mt ngy, mt qu, ti nhc my t khch sn, t mua ci city tour khm ph Cusco, nghe g hng dn vin khoe v nhng bc tng cao chc tri, c nhng phin thing 12 cnh, lin kt nh mt ming ghp lego thn k vi gn hai chc hn khc lm nn bc tng bt bi trc thi gian.

N khin ngi Inca v by gi l ngi Peru t ho. Cht g ny bo: s d, vua Inca thua v ng y lm hong t, cng cha qu. M mi v ct c mt vng, lu i no cng thnh xy xng lnh, ho o mu dn sut my chc nm rng. Dn on thn, cc vng tn qu tc mu thun su sc, cc g thc dn lu c, tc tr a mu, dy dn kinh nghim i xm chim thuc a li dng iu ny chia r tnh thm. Cc bn t mu thun, t chin tranh, t sp , ri chng ch ngt ngng ngi lm ng ng c li.

Nghe chuyn va h kiu thy hay hay. Li ngh, Cusco p nh by gi mt phn l nh cc kin trc mang phong cch thuc a, ch th do my ng xm lc B o Nha mang ti. C nc Cng ha Peru gi ni ting B, ph x, phong cch rt B. Gia qung trng trung tm Cusco l tng mt ng ru chi x vnh ln, i m cng. ng cm khu sng di cha ln tri, li l nhn hot v cong nh li hi t thn. Bc tng khng qu to nhng rn ri, kiu hnh, khng vai u tht bp nhng v thin chin ca ng qu l ng n.

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 5

Hong hn trn nh Machu Picchu.

Dc ng di ng ng t Cusco i Olantaytambo, ti gh qua nhiu xm lng c xa. Ni tuyt sng la pha chn tri. Nh xp , trnh t, gng mt sm en v khn o sc s ca con chu ngi Inca lun khin ti ngh n cc cng ng ngi Mng, ngi Dao, ngi Kh m Ty Bc Vit Nam. H dng cy xng rng, vi vi loi c r, nha cy lm git ty thay v dng ha cht; h nhum vi mu rc r hon ton t l cy g rt k b.

Cc c b m hy hy, t tin trnh din cc ngh thut thu tha, nhum, dt vi cho khch t nm chu bn bin. Qu h, r u cng lc vo tn tch, di sn ca ch Inca, cc con ng, cng trnh p vin, lng lng chim gi cc nh ni cao. , bao gi cng lu lc vi con vt th ng tn l alpaca, cn gi l lc khng bu. Chng to nh lc , hin nh nga ci, lng trng bng nh th, mt ng ngc nh hu cao c.

C v, chng vn , canh gi min cng th cho cc v vua Inca t hi xy xong Machu Picchu - gia th k 15 ti gi. n khi vit nhng dng ny, ti vn khng sao hnh dung c, nu cc tn tch Inca m thiu l alpaca th s t nht i bit nhng no.

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 6

Hong hn trn nh Machu Picchu.

Ti tht s khng mun m t qu nhiu v k quan th gii mi Machu Picchu, biu tng thn thuc v ni ting nht ca ngi Inca, c UNESCO vinh danh l Di sn Vn ha th gii t nm 1983. Bi hnh nh v chng trn ngp trn truyn thng th gii v cc hnh thc truyn ti khc t lu lu. Ch bit l cc cng trnh 500 nm tui ny qu k v v quyn r.

N tri rng trn cc nh ni mnh mng cao 2.430 mt so vi mc nc bin, bn i nhiu ngy mi ht, gi v tnh bng tin la cng khng h r.

Ring gi chuyn tu Inca Trail huyn thoi i t Olantaytambo n chn ni leo Machu (c xem l tuyn tu ha leo ni m hai bn ng phong cnh ni rng sng ngi lng mn bc nht th gii!) l 150 la, tc l qung 3 triu ng. T cy cu g c bc bn vch ni ln, t cc b tng ni tip nhau theo cc rung bc thang k t chn ni ln tn nh tri.

T cc vng gc an ninh 500 nm tui, n cc khu t l theo kiu thnh a tm linh, n cc cng trnh nh l ca vua cha ri cc khu dn c n bc. Tt c u k v n mc, n khin ngi ta nht t thng tht: lm sao kin thit c cc gi tr ny t 500 nm trc?

Cch khng xa l cc rung bc thang to ln v trn xoay, cao dn t di lng thung lng ln, n p t m v qu khng l khin ngi ta ngh nht nh l tc phm ca ngi ngoi hnh tinh.

Sau ny, nghin cu k, cc chuyn gia cho rng, n l mt khu vc nghin cu cc ging cy ca nn vn minh Inca. Ni ny, khng bit c huyn th no , vi cc tha rung bc thang trn tng khoanh k tip nhau, ch khc nhau v cao thp t lng thung lng ln, song nhit cc v tr canh tc c th lch nhau n mi my .

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 7

Ngi ph n Inca bn a.

Cha ai bit, v sao c s tht . H on rng, h tm ch c a hoc c k ngh mu nhim to ra cc vng tiu kh hu th nghim, lai to cc ging cy trng trong nhiu iu kin thi tit khc nhau.

C v nh, l l do c th gii bit n hng trm ging hoa lan ven cc khu vc ca ngi Inca, bin ni ny c a dng sinh hc v hoa lan ln nht th gii. cng gp phn l gii v sao Peru gi y vn l qu hng ca rt rt nhiu ging ng, ging khoai ty ngon.

Ba cm m chng ti n Peru, c khi 5 loi khoai ty khc nhau, t trng sang tm, thm ; c n vi chc loi ng vi cc mu tm, trng, vng. Hng v m thc ca chng rt hp dn v rt khc nhau, tuyt i khng dng cng ngh bin i gene nh by gi.

Cuc i thm p v nhng b mt b chn vi

Chng ti lc vo cc khu vc th thn Mt tri, cc nh ni cc k gi cm nhn xung dng sng Urubama cun xit, my m bung ta mnh mang.

Cc cng trnh khng l, cht ngt, t chn ni ln n nh ni, n cao n mc ngi di khng nhn thy ngi trn; vy m ch no cng p kn ton tng lt ng, xy tng thnh, vun p rung bc thang, xy cc cng trnh quanh co gp khc nh nh ca, n i, qung trng, khu t l.

Sau my trm nm b b hoang ph, rng gi lp ht li i, ti nm 1911, mt nh thm him ngi M tn l Hiram Bingham tm ra du tch ca Machu Picchu. T by, hnh trnh khm ph v tn vinh Thnh ph mt ca ch hng mnh v c lnh th vi vng nh hng rng ln nht Nam M trong nhiu th k lin tip c tin hnh. ng ngi M kia vit sch, trng by cc trin lm c khi 5.000 c vt mang v t cc cuc khai qut ch Inca.

n ni cng tri cui t, xa nht a cu - 8

Nhng ng mn, ng c ngi Inca cng phu xy dng gia lng tri.

Khng kh thanh sch, dng ni p, cc cng trnh s, hoang ph n nao lng. Khng mt ai bit c, bng cch no ngi ta c th xy nn ni ny t th k 15? H xy ln lm g? V v sao n tr nn nt, hoang ph n nhng kia? Vng di sn Choquequirao - rng ln gp 3 ln Machu Picchu, cng c bit n nh mt tn tch oanh lit ca ch Inca hng mnh - chng c xy dng lm g? Mnh mng Inca Trail (ng mn Inca) ni ting, bn c th i b sut nhiu ngy t Cusco sang Olantaytambo ra i th no? Cc cu hi kh kia nh cng kch thch tr t m ca nhn loi.

Chng trnh truyn hnh ni ting th gii National Geographic Cociety tng dnh c mt thng thi lng ni v Machu Picchu. Kt qu l c nm, di sn ny phi gnh ti 400 nghn lt du khch v b UNESCO lit vo danh sch di sn th gii ang b e da nghim trng. Gn y, dch v bay thng trc thng 24 ch t Cusco n cc ngn ni tri tim Machu Picchu cng b cm.

L do l, qu quan ngi trc nh hng xu ca bc chn du khch, Chnh ph Peru quyt nh khng ch lng ngi tham quan Machu Picchu mi ngy mc di 2,5 nghn ngi. Xe y, giy cao gt, gy leo ni, gy t sng hay k c che nng cng b cm mang vo Machu Picchu v ngi ta lo ngi cc vt cng kia, tch tiu thnh i, s gy hi n di sn v gi ca loi ngi.

Nhiu hc gi cho rng, cc ngn ni trong khu vc Machu Picchu khng ch p v hnh dng voi chu h phc m hn th, sng su ni cao, cc n i, nh ca bng trn nh ni chon von kia cn c vai tr nh mt pho i phng th tuyt vi nht. Cc nh ni ni ny cng ng vi cc hin tng, biu tng thin vn linh thing.

c bit, mt s nh ni mang gng mt ging cc v vua Inca kiu hnh ngc ln pha mt tri. iu ny khin gii vua cha xa v lng dn by gi u tin rng: thn thnh sinh ra khu vc ny l ngi Inca xy dng thnh a.

Ngi Inca c tm thc c bit vi cc gng mt thn linh n tng vo trong ni ln, ti Olantambo hay Cusco, c nhiu gng mt thanh t vi sng mi cao, vng trn uy nghi hn bn sn ni ln. B con s ti c mi ngy qu mp knh l t xa. Khong 140 cng trnh kin trc tm linh v nh , t nh ca c vua n ngi hu c ghi nhn, c c cc mng nc, vi nc c bng , c h thng dn thy nhp in t sui cao v qun th Machu Picchu.

Thm ch, t con sui thing, nc c dn bng mng v cc khu vc cho quan li v dn thng, ty theo cp bc. Ti hoa nht l k thut khi, h xy dng cc k quan bng , khng s dng cht kt dnh no, cc khi chng ln nhau vng chi sut nhiu th k, mng mo kht n mc, mun lch mt li dao vo gia cc mch ghp cng khng th!

Machu Picchu qu ln, qu k b v thch thc s hiu bit ca tt c chng ta, ti ch dm th th dm trng ngh vn vt c vi iu nh vy. Mi chuyn, cc bc nh ln ting theo cch ca chng. Nn vn minh mt ny tng sng r. Sau nhiu th k tn li trong rng hoang, gi khai qut li, n cng tr nn b n thm. S sng r ca ch Inca, nn vn minh Inca khin ngi ta ch c th cm thc c ch khng ti no c hiu cho rnh r ni.

Cng nh ch vit c ca ngi Inca, n tn ti, c tm thy, bit r n cha ng tri thc v kinh nghim ca mt vng quc hng mnh v mi mt . Ch c iu, lch s vn c ch mt ai ti tr hoc c thn Mt tri ca ngi Inca ban cho ba php c/gii m c m thi.

C h, v l nn cc gi tr kia tr nn p v quyn r thm?

Theo di thng tin dch cm virus corona pht trn cc bn tin ca knh VTC1, VTC14, VTC16, ng dng VTC Now v lin tc cp nht trn VTC News.

DON HONG/ANTG
Tin, bo lc v cht chc  m vng di 150km di lng t Nam Phi

10:30 18/11/2019

Sng hng thng di m, phu vng ti cc ngi lng dng tm trong lng t mua thc n, bia ru, xem truyn hnh, thm ch mua dm vi gi ct c.

K b 3 cy vi khng l c t thi  t  nc gia rng P Lung

06:30 07/10/2019

Ngay con ng nh xinh trn dc mm i, l ngi nh sn nh, chn cng vo l cy vi khng l, 3 ngi m khng xu.

Nhng cu chuyn k b v vng t treo u lu tru khp ni  H Giang

06:30 23/09/2019

La lit u lu tru trng lp treo lng lng trn nhng cc vu hoc cc g cm ri rc trong nhng bi c, sau nhng gc cy.

K trm m v nhng kho bu c khai qut khi lng t  Thy Nguyn

06:50 06/05/2019

Ch ai bit anh ta khun kho bu v lc no, nhng mi ngi ko n xem th ng l khp trong nh ngoi sn bu vt xp ln lc, la lit.

Thng tng V Vn Tun v chuyn bay Su-22M4 u tin ra Trng Sa

07:27 27/01/2020

K c lc cn l hc vin, hay lc si cnh bay khp bu tri t quc... th i vi Thng tng V Vn Tun chuyn bay u tin ra Trng Sa lun to nhiu xc ng nht.

Ln bn h my bay sut gy ra chin tranh ht nhn gia M v Lin X

07:27 15/01/2020

Tht bi trong vic buc M phi bi thng cho chic my bay b Washington bn h, Lin X p tr i th ca mnh theo cch ring.

Ngi anh hng min bin cng Ty Bc T quc khin ti phm khip s khi nghe tn

07:32 31/10/2019

i t Trn Anh Tun - nguyn Gim c Cng an tnh Sn La khin ti phm ma tu phi khip s mi khi nghe n tn anh.

Gic m v ngi nh trnh rt pha sau sc hoa tam gic mch H Giang

07:10 07/11/2019

Thp thong sau nhng vt ni H Giang c ph tm bi sc hoa tam gic mch, vn cn nhng mi nh tre na cn c i thay.

Hnh trnh thn tc xy hng ngn ngi nh cho ngi ngho, ngi c cng  H Giang

12:10 08/11/2019

Ch trong mt thi gian ngn k t khi pht ng cui thng 9/2019, H Giang xy dng xong c trm ngi nh cho cu chin binh ngho, h ngho x bin gii.

Tin, bo lc v cht chc  m vng di 150km di lng t Nam Phi

10:30 18/11/2019

Sng hng thng di m, phu vng ti cc ngi lng dng tm trong lng t mua thc n, bia ru, xem truyn hnh, thm ch mua dm vi gi ct c.

Cn st sn lng thn dc si Ngu hong cha t qu v ung th?

19:30 04/10/2019

Anh Phong phi t tin vi gi 80 triu ng/lng, v ch i my thng tri, mi mua c vi vin si mt b bng ht lc.

K b 3 cy vi khng l c t thi  t  nc gia rng P Lung

06:30 07/10/2019

Ngay con ng nh xinh trn dc mm i, l ngi nh sn nh, chn cng vo l cy vi khng l, 3 ngi m khng xu.

Chuyn th v quanh nhng cy hng tin vua sp tuyt chng  Ph Th

11:23 11/10/2019

Ph Th c 3 c sn tin vua l g chn ca, c anh v v hng Hc- mt loi hng c c t xa xa, ch cn vi chc cy cui cng.

B n qui th git b hng lot trong rng P Lung khin ngi Mng khip s

06:30 14/10/2019

Nhng bn lng ngi Mng trong i ngn P Lung, u u cng bn tn xn xao v con th l d dn, tn cng git hi b ca dn bn.

Lch
thi u

Kt qu

Bng
xp hng